جهت دریافت روزانه تست و نمونه سوال حتما عضو کانال تلگرام شوید

www.telegram.me/artstate

جهت دریافت روزانه تست و نمونه سوال حتما عضو کانال تلگرام شوید، جهت عضویت کلیک کنید.

شکلک؛ نمایش جدال خنده و بغض

رسمی که محمد یعقوبی در تئاتر ایران پایه گذاشت حالا دارد به یک سنت حسنه در عرصه هنرهای نمایشی کشورمان تبدیل می شود.

تئاتر ، کنکور هنر
تئاتر ، کنکور هنر

یعقوبی در سال های گذشته کوشید نمایشنامه هایی را که پیش از این نوشته و اجرا کرده بود بار دیگر در تالارهای نمایش تهران به صحنه ببرد. او البته در این طرح گوشه چشمی هم به تالارهای نمایش در شهرهای مختلف کشور داشت، اما در این راه موفق نشد و نتوانست نمایش«خشکسالی و دروغ» را در شیراز روی صحنه ببرد.

تلاش او در این مسیر باعث شد دو نمایش تحسین شده «زمستان ۶۶» و خشکسالی و دروغ پس از سال ها دوباره روی صحنه برود. این رویکرد البته موافقان و مخالفان خود را داشت، برخی این راه و روش را در عرصه هنرهای نمایشی ایران به دلیل کمبود سالن نمی پسندیدند و برخی هم معتقد بودند راهی که یعقوبی در پیش گرفته راه خوبی برای آشنایی مخاطبانی از نسل های مختلف با اجراهای خاطره انگیز تئاتری است.

کیومرث مرادی، کارگردان تئاتر هم حالا با اجرای نمایش «شکلک» در تالار شمس مجموعه فرهنگی و هنری اکو این مسیر را ادامه داده است. او که اوایل دهه ۸۰ با همکاری نغمه ثمینی (نمایشنامه نویس) و پیام فروتن (طراح صحنه) نمایش های مختلفی را در تئاتر شهر به صحنه برد، امسال تصمیم گرفت یکی از این آثار را دوباره روی صحنه ببرد.

او از بین متن هایی چون خواب در فنجان خالی، رازها و دروغ ها، افسون معبد سوخته، شکلک، خانه، ژولیوس سزار به روایت کابوس، مرگ و شاعر و رویای نیمه شب پاییز تصمیم گرفت شکلک را پس از حدود ده سال اجرا کند. متنی که درونمایه آن از تقابل آدم های دو موقعیت مختلف تاریخی در یک خانه قدیمی شکل گرفته است. یک زوج جوان (نرگس و شریف) به دلیل نداشتن توان مالی یک خانه متروکه و قدیمی را برای زندگی انتخاب می کنند، نرگس پا به ماه است و شریف دانشجویی که همزمان مسافرکشی هم می کند.

این زوج به محض سکونت در خانه بظاهر متروکه با زوج دیگری (حسن و عالیه) روبه رو می شوند که آنها هم در این خانه سکونت دارند، اما در سال ۱۳۳۲ به قتل رسیده اند. حسن از نوچه های شعبان بی مخ (جعفری) و معرکه گیر است و عالیه به نوعی معرکه گردان. تقابل این دو زوج البته پیامدهای دیگری هم برای ساکنان این خانه دارد. حسن و همسرش با دیدن نرگس فکر می کنند او همان نقره، معشوقه شعبان جعفری است که از خانه آنها گریخته است.

در این متن تقابل آدم های معمولی در یک برهه تاریخی، هم بهانه ای می شود برای سرک کشیدن در حال و هوای امروز جامعه و هم دستاویزی برای دیدن گذشته ای که بظاهر از ما دور است، اما به همان نسبت نزدیک است.

ثمینی در متن این تقابل را با استفاده از دیالوگ هایی سنجیده به سطح زبان اثر هم می کشاند، آدم های دیروزی از کلماتی استفاده می کنند و بسامد واژگانی دارند که امروزه رواج چندانی ندارد. در مقابل زوج امروزی در دیالوگ های خود کلماتی را به کار می برند که برای آدم های دیروز ما به ازای معنایی ندارد. این تفاوت در دیالوگ ها البته در اکسسوار صحنه هم تداوم می یابد. تلفن همراه به همان اندازه برای آدم های امروزی آشناست که معرکه گیری و پرده خوانی برای آدم های دیروزی. در دل این تقابل ها، هم لحظات کمیک شکل می گیرد و هم لحظاتی متاثرکننده. کارگردانی هوشمندانه کیومرث مرادی و میزان سن های سنجیده او باعث شده تا همین تقابل و تضاد ظاهری در دل بازی ها و رفتار بازیگران در صحنه راه یابد.

البته هر کدام از شخصیت های این متن هم رفتار دوگانه ای دارند. آنها همان تصویری نیستند که سعی می کنند از خود بسازند. حسن (با بازی امیر جعفری) مرد معرکه گیر و نوچه شعبان جعفری تلاش می کند وجهی مردانه و لات و بزن بهادر از خودش بسازد، اما عاشقی است دلباخته و خسته از سرنوشتی که برایش رقم خورده است. اوج این مساله در صحنه ای قابل مشاهده است که او غنائمش را از خانه ملیون طرفدار مصدق نشان می دهد، غنائمی که به جای وسایل پر ارزش و قابل فروش دربازار، پارچه های خوش آب و رنگ زنانه و چادر و… است.

او دل در گرو عشقی دارد که خودش بیش از هر کس دیگر می داند دست نیافتنی است. در مقابل او، عالیه (با بازی پانته آ بهرام) قرار دارد، زنی مجنون حال (البته به معنی نیمه عاقل) که از نقره متنفر است و حسن را دوست دارد. زنی که اگرچه ساده می نماید، اما در گفتارش بیش از هر کس دیگر مناسبات قدرت در جامعه خودش را به نقد می کشد و دست آخر همراه همسرش به قتل می رسد، آن هم از سوی دار و دسته شعبان بی مخ.

در مقابل آدم های امروزی متن ثمینی هم همین تقابل را در دل خود دارند، شریف (با بازی نوید محمدزاده) دانشجویی است بی پول، بی توش و توان که می کوشد خانه ای نیمه مخروبه را به عنوان گزینه دلچسب به همسر پا به ماهش نشان دهد.

او اما خودش در پس شوخی های کلامی و رفتاری اش هیچ اعتقادی به آنچه می گوید ندارد. پس از مواجهه با حسن و عالیه هم ما با همین کشاکش در دل این شخصیت مواجه ایم، کسی که در موقعیتی خود خواسته اسیر شده و امیدی به رهایی ندارد.

حکایت نرگس (با بازی ستاره پسیانی) از این هم غمناک تر است. نرگس امروز با نقره دیروز به اشتباه گرفته می شود. این بار دوطرف ماجرا هرکدام از او می خواهند دیگری باشد. حسن و زنش از او می خواهند نقره باشد و همسرش او را نرگس صدا می زند و برای رهایی اش می کوشد.

تاریخ و خاطره هایش بر سر ساکنان این خانه آوار می شود. مخاطب به رفتار متناقض آنها می خندد و با بازی ها همراه می شود، اما رفته رفته قدم به قدم در پس صدای قهقهه حاضران در سالن حزنی را می بیند که در لحظات تنهایی حسن و عالیه صحنه را لبریز می کند. آنجا که حسن می گوید: «خیلی خسته ام عالیه. دلم می خواد بخوابم و…» (نقل به مضمون البته).

موقعیت دوگانه متن از دل صحنه بیرون می آید و ذهن تماشاگر را در بر می گیرد تا او بماند و پرسش های تازه ای که این اجرا بذرش را در ذهنش کاشته است.

ایالت هنر را در کانال تلگرام پیگیری کنید:

telegram.me/artstate

جهت دریافت روزانه تست و نمونه سوال حتما عضو کانال تلگرام شوید

www.telegram.me/artstate

همچنین ببینید

تئاتر و نمایش در دوره ی رنسانس ، کنکور هنر

تئاتر و نمایش در دوره ی رنسانس در انگلستان و نمایش الیزابتین ( قرن ۱۵ و ۱۶ (

قسطنطنیه که در سال۱۴۵۳ میلادی مرکز بیزانس بود توسط ترکان عثمانی فتح شد. با تسخیر …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

جهت دریافت روزانه تست و نمونه سوال حتما عضو کانال تلگرام شوید

www.telegram.me/artstate